Legionella

Aantal keer bekeken: 6328,Laatst gewijzigd: woensdag, 20 januari 2016

Legionella is een bacterie die overal in vochtige milieus kan voorkomen. De bacterie bevindt zich bijvoorbeeld in meren, sloten en leidingwater.

Wat is legionella?
De ziekte 
Regelgeving collectieve waterleidingsystemen 
Koeltorens en legionella 
Wat is de rol van de GGD? 
Meer informatie 
Nuttige links 

Wat is Legionella?

Legionella is een bacterie die overal in vochtige milieus kan voorkomen. De bacterie bevindt zich bijvoorbeeld in meren, sloten en leidingwater. De meeste mensen worden niet ziek van Legionella. In uitzonderlijke situaties kan iemand een soort inademen die een longontsteking kan veroorzaken. Deze ontsteking wordt ook wel veteranenziekte genoemd.

De ziekte

De legionellabacterie veroorzaakt een ziekte die men Legionellose noemt. Dit is een acute infectie van de luchtwegen. De aandoening kent twee bekende ziektebeelden:

  • Legionellapneumonie ('Veteranenziekte'): begint met snel opkomende hoofdpijn, spierpijn, gevolgd door longontsteking met koorts boven de 39°C. De patiënt hoest en is soms kortademig. De tijd tussen besmetting en optreden van de eerste ziekteverschijnselen ligt tussen de twee en de twintig dagen (gemiddeld vijf tot zes dagen). De ziekte is met antibiotica goed te behandelen.
  • Pontiac Fever ('Legionella-griep'): griepachtig beeld, dat een tot twee dagen na blootstelling ontstaat, met verminderde eetlust, koorts, spierpijn en droge hoest. Pontiac Fever verloopt niet ernstig. Een speciale behandeling is niet nodig.

Besmetting

Besmetting vindt plaats via de longen, door inademing van zeer fijne waterdruppeltjes (nevel). Verneveling van water vindt plaats bij huishoudelijk gebruik van leidingwater (zoals douchen), maar ook in whirlpools, bij bepaalde bedrijfsmatige processen, bij sommige vormen van luchtbehandeling (airconditioning) en bij koeltorens. De ziekte kan niet van de ene op de andere mens worden overgedragen en het drinken van met Legionella besmet water vormt geen risico.

Risicogroepen

De kans dat gezonde mensen ziek worden doordat ze in aanraking zijn geweest met de legionellabacterie is gering.
Mensen met de volgende specifieke kenmerken lopen iets meer kans om ziek te worden:

  • rokers
  • mensen met een ernstige afwijking aan het afweersysteem van het lichaam
  • mensen met chronische longaandoeningen (COPD, astma)
  • ouderen
  • diabetes
  • alcoholisten.

Regelgeving collectieve waterleidingsystemen

In het Waterleidingbesluit is vastgelegd welke maatregelen eigenaren van collectieve waterleidingsystemen moeten nemen om de groei van legionellabacteriën in de waterleidingen te voorkomen. In ziekenhuizen, zorginstellingen, zwembaden en dergelijke zijn de risico's om ziek te worden van legionella groter dan bijvoorbeeld in scholen of kindercentra. Daarom gelden er strenge regels om waterleidingsystemen legionellavrij te houden.
Op de website van de Rijksoverheid is meer informatie beschikbaar over de regelgeving rondom legionellapreventie.

Koeltorens en Legionella

Legionella kan groeien in open recirculerende ofwel 'natte' koeltorens, omdat dit type koeltorens gebruik maakt van water als koelmiddel. Tijdens het koelproces kunnen fijne waterdruppeltjes in de buitenlucht terechtkomen. Via deze druppels kunnen legionellabacteriën zich naar de omgeving verspreiden.
Bij andere type koeltorens (zogenaamde drycoolers) vindt geen verneveling van waterdruppels plaats. Aandacht voor legionellapreventie is bij dergelijke apparaten niet aan de orde.

Wat is de rol van de GGD Hollands Midden?

In twee situaties heeft de GGD HM een taak:

  • Bij legionella in een waterleidingsysteem. De GGD HM krijgt, via de Inspectie Leefomgeving en Transport van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, een melding van te veel aangetroffen legionellabacteriën in een waterleidingsysteem. De GGD HM adviseert over het gezondheidsrisico voor de gebruikers, te nemen maatregelen en te verstrekken gezondheidskundige informatie aan de gebruikers. Deze taak wordt uitgevoerd door het team Milieu, Hygiëne en Gezondheid.
  • Een patiënt ontwikkelt een legionellapneumonie. De arts die bij een patiënt een legionellapneumonie vaststelt, meldt dit bij het team Algemene Infectieziektebestrijding van de GGD HM. De GGD HM neemt vervolgens contact op met de patiënt of zijn/haar familie en verricht brononderzoek. Deze taak wordt uitgevoerd door het team Infectieziektebestrijding.

Meer informatie

Voor meer informatie over legionella in leidingwatersystemen kunt u contact opnemen met het team Milieu, Hygiëne en Gezondheid van GGD HM. De medewerkers van dit team zijn bereikbaar op werkdagen van 08.30 tot 17.00 uur via 088 - 308 33 81. U kunt ook een e-mail sturen naar mhg@ggdhm.nl

Voor meer informatie over de ziekte legionellose (veteranenziekte) kunt u contact opnemen met het team Algemene Infectieziektebestrijding van GGD HM via 088 - 308 33 61.

Nuttige links

  • Informatie over legionella is te vinden op de website van de Rijksoverheid.
Deel deze pagina
Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Contactinformatie

  • GGD Hollands Midden (Leiden)

    Parmentierweg 49,
    2316 ZV Leiden
    T 088 - 308 30 00
    E-mail: info@ggdhm.nl

    GGD Hollands Midden (Gouda)

    Thorbeckelaan 5
    2805 CA Gouda
    T 088 - 308 32 00
    E-mail: info@ggdhm.nl

    HKZ