Loden leidingen

Aantal keer bekeken: 6671, Laatst gewijzigd: woensdag, 03 februari 2021

Het is al lang bekend dat kraanwater te veel lood kan bevatten in huizen met loden leidingen en in woningen met nieuwe kranen of drinkwaterinstallaties. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat lood schadelijker is dan eerder gedacht.

Antwoorden op een groot aantal vragen zijn te vinden in onderstaande vragen- en antwoordenlijst die de GGD’en met elkaar hebben gemaakt.

 

Wat kunt u zelf doen?

Wat kan ik doen als ik water drink uit een nieuwe waterleiding?

Wat kan ik doen als ik water drink uit een nieuwe waterleiding?

Als u water gaat drinken uit een nieuwe waterleiding, of een leiding waar een nieuwe watermeter is aangebracht, spoel het dan eerst goed (ongeveer 2 minuten) door als de leiding lang (ongeveer 6 uur) niet is gebruikt. Het water kunt u opvangen en voor iets anders gebruiken (handen wassen, schoonmaken, de WC doorspoelen, de planten water geven.
Dit advies geldt voor de eerste drie maanden. Nieuwe kranen geven na 3 maanden geen lood meer af. Daarna kan het kraanwater zonder doorspoelen door iedereen gebruikt worden.

Wat kan ik doen als ik water drink uit een nieuwe kraan?

Wat kan ik doen als ik water drink uit een nieuwe kraan?

Zet een nieuwe kraan voor elk gebruik eerst 10 seconden open voordat u het water tapt om te drinken. Dit geldt ook als u het kraanwater gebruikt voor soepen of sauzen.
Dit advies geldt voor de eerste 3 maanden. Nieuwe kranen geven na 3 maanden geen lood meer af. Daarna kan het kraanwater zonder doorspoelen door iedereen gebruikt worden.

Wat kan ik doen als ik loden leidingen heb?

Wat kan ik doen als ik loden leidingen heb?

Laat de loden leidingen vervangen.

  • Bent u eigenaar van de woning? Dan kunt u dit zelf (laten) doen.
  • Bent u huurder? Vraag dan de eigenaar of woningcorporatie om dit te doen.

Drink geen water uit een kraan met loden leidingen. Gebruik flessenwater, kraanwater uit niet-loden leidingen of water van een openbaar tappunt. Dit advies is extra belangrijk voor flesgevoede zuigelingen, kinderen tot en met 7 jaar en zwangere vrouwen.

Als u geen andere mogelijkheid heeft dan kunnen volwassenen en kinderen ouder dan 7 jaar tijdelijk (niet langer dan enkele maanden) het kraanwater blijven drinken totdat de loden leidingen zijn vervangen. Spoel de leidingen dan voor ieder gebruik goed door. Maar het is beter om flessenwater, kraanwater uit niet-loden leidingen, of water van een openbaar tappunt te gebruiken. Op deze kaart kunt u zien waar er bij u in de buurt een openbaar tappunt zit. ((Denk er wel aan dat u de tap waar het water uit stroomt niet aanraakt. Er kan namelijk COVID-19 op oppervlakken zitten. Let ook op dat u niet niest of hoest richting het tappunt. En zet de kraan, als het kan, open met schone handen of een schoon papiertje. Heeft u toch het kraantje aangeraakt, dan is het altijd verstandig om even goed de handen te wassen en zeker niet aan uw gezicht (neus, mond, ogen) te zitten.))

Loden leidingen doorspoelen (doorspoeladvies)

Als drinkwater (lang) stilstaat in een loden leiding neemt het aantal looddeeltjes in het water toe. Daarom:

  • Spoel de leiding voor ieder gebruik even door over de afstand van de watermeter tot de waterkraan.
  • Voor de berekening van de hoeveelheid water die moet worden doorgespoeld: een loden waterleiding met een normale diameter bevat per 5 meter ongeveer één liter water. Het duurt ongeveer 10 seconden om één liter door te spoelen.
  • Het water kunt u opvangen en voor iets anders gebruiken (handen wassen, schoonmaken, de WC doorspoelen of de planten water geven).
  • Als er geen zicht is op vervanging van de loden leidingen binnen enkele maanden, ga dan over op het gebruik van kraanwater uit niet-loden leidingen, flessenwater of water van een openbaar tappunt.

 

Uw gezondheid

Hoeveel lood heb ik/mijn kind binnengekregen?

Hoeveel lood heb ik/mijn kind binnengekregen?

Het is lastig om aan te geven hoeveel lood u of uw kind precies heeft binnengekregen. De één drinkt meer water dan de ander en de hoeveelheid lood in het drinkwater verschilt per situatie en ook gedurende de dag. Ook als het water getest is op lood kan hierover geen uitspraak worden gedaan. Met de watertest kan alleen aangetoond worden of er loden leidingen aanwezig zijn. Het beste is de loden leidingen te (laten) vervangen.

Heeft het zin om het water te koken, zuiveren of filteren?

Heeft het zin om het water te koken, zuiveren of filteren?

Met koken verdwijnt het lood niet uit het water.

Er zijn filters op de markt, waarvan de leverancier stelt dat deze effectief zijn in het verwijderen van lood uit leidingwater. Er is op dit moment geen onafhankelijk onderzoek dat aantoont dat lood uit het water verdwijnt of sterk vermindert door het filteren van het water. Als een filter niet op tijd wordt vervangen, kunnen bacteriën zich ophopen in het filter, en in het water terecht komen. Dit heeft een negatieve invloed op de waterkwaliteit en kan juist leiden tot gezondheidsrisico’s.

Kan het kwaad om eten voor mijn kinderen te bereiden met loodhoudend kraanwater?

Kan het kwaad om eten voor mijn kinderen te bereiden met loodhoudend kraanwater?

Het afspoelen van bijvoorbeeld groente en fruit kan geen kwaad. Ook wanneer u voedsel zoals groenten en aardappelen kookt, kunt u dat gewoon in kraanwater doen. Dit geldt niet voor producten die veel water opnemen, zoals pasta en rijst. Gebruik voor het koken van pasta en rijst en ook voor het maken van soepen en sauzen liever flessenwater of kraanwater uit niet-loden leidingen.

Is het schadelijk om mijn kind borstvoeding te geven als ik kraanwater met lood drink?

Is het schadelijk om mijn kind borstvoeding te geven als ik kraanwater met lood drink?

Nee, dat is niet schadelijk. Volwassenen hebben minder lood in het bloed dan kinderen. Daarvan komt slechts een klein deel (maximaal 10 procent) in de moedermelk terecht.

Is het schadelijk om kraanwater uit loden leidingen te drinken tijdens de zwangerschap?

Is het schadelijk om kraanwater uit loden leidingen te drinken tijdens de zwangerschap?

Ja, u kunt tijdens de zwangerschap beter geen kraanwater drinken uit een loden leiding. Lood kan via de placenta worden overgedragen aan het kind (foetus). U kunt in plaats van kraanwater het beste water uit flessen drinken. Gebruik ook water uit flessen voor thee, koffie en bij het bereiden van soepen of sauzen. Hetzelfde geldt voor producten die veel water opnemen, zoals pasta, rijst en couscous.

Is het drinken van kraanwater uit een loden waterleiding schadelijk voor volwassenen?

Is het drinken van kraanwater uit een loden waterleiding schadelijk voor volwassenen?

Volwassenen die langdurig kraanwater uit loden leidingen drinken hebben een verhoogde kans dat de nierfunctie vermindert of de bloeddruk licht stijgt.

Is het drinken van water uit loden leidingen schadelijk voor kinderen vanaf 8 jaar?

Is het drinken van water uit loden leidingen schadelijk voor kinderen vanaf 8 jaar?

Teveel lood binnenkrijgen is niet goed. Er is bij oudere kinderen minder onderzoek gedaan. Het effect van lood op het leervermogen van kinderen ouder dan 7 jaar is minder groot dan voor zuigelingen en jonge kinderen. De GGD’en schatten in dat er een klein effect op het IQ kan zijn voor oudere kinderen die veel kraanwater uit loden leidingen drinken.

Blootstelling aan lood op kinderleeftijd kan mogelijk ook een hoger loodgehalte in het bloed op volwassen leeftijd tot gevolg hebben. Dit zou kunnen leiden tot een hogere bloeddruk of een grotere kans op het ontwikkelen van nierziekten.

Waarom is het voor kinderen tot en met 7 jaar belangrijk om geen water uit loden leidingen te drinken?

Waarom is het voor kinderen tot en met 7 jaar belangrijk om geen water uit loden leidingen te drinken?

Jonge kinderen zijn gevoeliger dan oudere kinderen en volwassenen voor lood via kraanwater omdat:
• zij veel drinken in verhouding tot hun lichaamsgewicht
• de hersenen bij jonge kinderen sterk in ontwikkeling zijn
• de darmen bij jonge kinderen makkelijker lood opnemen dan de darmen van volwassenen.

Wat zijn de gezondheidseffecten van lood?

Wat zijn de gezondheidseffecten van lood?

Wanneer ongeboren kinderen en jonge kinderen te veel lood binnenkrijgen, kan dit leiden tot een lagere intelligentie (tot 5 punten IQ verlies). Er zijn veel factoren die bepalen hoe intelligent een kind wordt. Het is niet mogelijk om voor een individueel kind te achterhalen of het lood een effect op het IQ heeft gehad. 
Als volwassenen te veel lood binnen krijgen kan dit leiden tot een hogere bloeddruk of een grotere kans op het ontwikkelen van nierziekten.

 

Onderzoek en metingen

Kan ik meetstrips gebruiken om lood in mijn kraanwater te bepalen?

Kan ik meetstrips gebruiken om lood in mijn kraanwater te bepalen?

Er zijn loodmeetstrips op de markt die goedkoper zijn dan het nemen van een watermonster. De betrouwbaarheid van deze strips is niet bekend en wordt daarom afgeraden.
Vervangen van loden leidingen

Waar kan ik het loodgehalte van mijn drinkwater laten testen?

Waar kan ik het loodgehalte van mijn drinkwater laten testen?

Voor het testen van lood in drinkwater kunt u terecht bij verschillende bedrijven. We noemen een aantal bedrijven die gebruikmaken van gecertificeerde laboratoria:

• Bij Het Waterlaboratorium kunt u een test aanvragen op www.loodinwatertesten.nl. De website is ontwikkeld in samenwerking met de drinkwaterbedrijven Waternet, Dunea en PWN.
• Water-lab (in samenwerking met laboratorium Eurofins): www.water-lab.nl.
• Aquador: www.aquador.nl.

Mogelijk kunt u via internet ook andere bedrijven vinden. Let u dan op de certificering voor het testen van lood in drinkwater. De GGD is niet verantwoordelijk voor de wijze waarop bedrijven de testen uitvoeren. De GGD kan zelf geen water testen.

Kan ik lood in bloed laten meten?

Kan ik lood in bloed laten meten?

Ja, dat kan. Het heeft alleen weinig zin en de GGD raadt het daarom af. Het advies verandert niet als bekend is hoeveel lood in het bloed zit. Het advies is altijd om kinderen tot en met 7 jaar geen water uit een loden leiding te laten drinken. Dat advies geldt ook als het loodgehalte in bloed laag is.

 

Vervangen van loden leidingen

Ik werk op een school of kinderdagverblijf. Wat moet ik doen?

Ik werk op een school of kinderdagverblijf. Wat moet ik doen?

Ga bij de eigenaar van het pand na of bekend is of er loden leidingen aanwezig zijn. De eigenaar kan dit nagaan met het stroomschema op de website van de GGD of met de stappen zoals genoemd in het antwoord op de vraag “Hoe weet ik of er loden leidingen in mijn huis zijn?”

Ik zit in een VvE. Hoe zorg ik ervoor dat de VvE de loden leidingen vervangt?

Ik zit in een VvE. Hoe zorg ik ervoor dat de VvE de loden leidingen vervangt?

Laat bij twijfel eerst het water testen (zie ook de vraag “Waar kan ik mijn water op lood laten testen”). Als de concentratie lood te hoog is, meld het dan aan het VvE-bestuur. De VvE kan besluiten om de leidingen te vervangen. De GGD adviseert om de loden leidingen altijd te laten vervangen.

Wat moet ik doen als de verhuurder de loden leidingen niet wil vervangen?

Wat moet ik doen als de verhuurder de loden leidingen niet wil vervangen?

Laat eerst het water testen. Als de concentratie lood te hoog is, meldt dat dan aan de verhuurder. Als de verhuurder de leidingen niet wil vervangen, dan kunt u naar de Huurcommissie stappen. Een aantal Huurcommissies in Nederland ziet een loodgehalte boven de gezondheidskundige norm van 10 microgram per liter in het drinkwater als een gebrek aan de woning. U kunt dit navragen bij de Huurcommissie in uw regio. De Huurcommissie kan dan een huurverlaging opleggen, totdat het gebrek verholpen is. Het doel is om de verhuurder op die manier aan te sporen om de leidingen te vervangen.

Is een verhuurder verplicht de loden waterleidingen te vervangen?

Is een verhuurder verplicht de loden waterleidingen te vervangen?

Het is niet wettelijk verplicht om loden leidingen te vervangen, maar aangezien lood slecht is voor de gezondheid van kinderen, pleiten we er als GGD voor om de leidingen spoedig te vervangen. Dit is ook het advies van de Gezondheidsraad.

Een aantal Huurcommissies ziet een loodgehalte boven de gezondheidskundige norm van 10 microgram per liter als gebrek aan de woning. U kunt dit navragen bij de Huurcommissie in uw regio. Wanneer de verhuurder hier niets aan doet kan een huurverlaging worden afgedwongen in afwachting van vervanging. U kunt ook naar de rechter om herstel af te dwingen of een machtiging te vragen om het zelf te doen op kosten van de verhuurder.

Moet ik alle loden leidingen vervangen?

Moet ik alle loden leidingen vervangen?

Het is niet wettelijk verplicht om loden leidingen te vervangen, maar aangezien lood schadelijk is voor de gezondheid, pleiten we er als GGD voor om de leidingen spoedig te vervangen. Dit is ook het advies van de Gezondheidsraad. Wanneer u een woning huurt, kunt u de eigenaar vragen om dit te doen.

Hoe weet ik of er loden leidingen in mijn huis zijn?

Hoe weet ik of er loden leidingen in mijn huis zijn?

• Als uw huis vóór 1960 is gebouwd, kan het zijn dat er loden leidingen zijn. Het bouwjaar van uw woning kunt u opzoeken in het Kadaster(externe link).
• Loden leidingen zijn te herkennen aan de onregelmatige vorm, de dikte en de grijze kleur. Aansluitingen bestaan niet uit koppelstukjes maar uit een verdikking van de leiding zelf. Tikken op een loden leiding geeft een doffer geluid dan op een koperen of ijzeren leiding. Dat leidingen van lood zijn, is niet altijd eenvoudig te zien omdat de meeste leidingen onder de vloer of in de muur zitten of geverfd zijn. Bij geverfde leidingen kunt u de verf wegkrassen; dan kunt u de metaalkleur zien. In dit filmpje(externe link) kunt u zien hoe u zelf kunt controleren of u loden leidingen hebt.
• Als u het niet zeker weet, kunt u een erkend installatiebedrijf vragen om de zichtbare leidingen te beoordelen. Of leidingen van lood zijn kan worden vastgesteld door een installateur of medewerker van een drinkwaterbedrijf.
• Als een deel van de leidingen verwerkt zit in de muur of op niet te inspecteren plaatsen onder de vloer, adviseert de GGD om de loodconcentratie in het water te laten testen om zeker te weten of (een deel van) de leidingen van lood zijn. In het antwoord op de vraag: “Waar kan ik mijn water op lood laten testen” worden enkele bedrijven genoemd die kunnen testen.

 

Normen

Welke andere bronnen van lood zijn belangrijk voor jonge kinderen?

Welke andere bronnen van lood zijn belangrijk voor jonge kinderen?

Andere bronnen van lood zijn bodemverontreiniging met lood of hobbymatig gebruik van lood. Meer informatie staat op de website van GGD Leefomgeving.

De GGD adviseert juist om water uit de kraan te drinken. Dit klinkt tegenstrijdig?

De GGD adviseert juist om water uit de kraan te drinken. Dit klinkt tegenstrijdig?

Water drinken is een gezonde manier om je lichaam van voldoende vocht te voorzien.Omdat in water geen calorieën zitten, is water het beste om je dorst te lessen en lekker fit te blijven. Water heb je dagelijks nodig en staat in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.

Het drinkwater uit de kraan is in Nederland van hoge kwaliteit. De eisen daarvoor zijn vastgelegd in het Drinkwaterbesluit. Kraanwater heeft veel pluspunten: het bevat geen calorieën, het tast je tanden niet aan, het is goedkoop, goed voor het milieu, makkelijk mee te nemen en overal verkrijgbaar. Loden leidingen kunnen het kraanwater echter ongezond maken. Daarvoor gelden de adviezen die elders in deze vragen- en antwoordenlijst te vinden zijn.

Voldoet het water aan de norm voor lood in drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)?

Voldoet het water aan de norm voor lood in drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)?

In verreweg de meeste Nederlandse woningen is het gehalte lood in water rond de 1 microgram per liter. Het voldoet daarmee ruimschoots aan de norm. In woningen met loden leidingen is dat meestal hoger. Ook bij een nieuwe kraan of nieuwe leiding kan dat de eerste 3 maanden zo zijn.

Wat is de norm voor lood in drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)?

Wat is de norm voor lood in drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)?

De norm voor lood is 10 microgram lood per liter water. Deze wordt waarschijnlijk aangepast naar 5.

 

Overige vragen

Hoeveel woningen in Nederland hebben nog loden waterleidingen?

Hoeveel woningen in Nederland hebben nog loden waterleidingen?

De schatting is dat er ongeveer 100.000 tot 200.000 woningen zijn in Nederland die (gedeeltelijk) loden waterleidingen hebben. In Nederland staan ongeveer 8 miljoen woningen.

Houdt een kalklaag aan de binnenzijde van een leiding lood tegen?

Houdt een kalklaag aan de binnenzijde van een leiding lood tegen?

In waterleidingen vormt zich na verloop van tijd een kalklaagje. Dit laagje beschermt tegen de afgifte van lood uit de pijp aan het water. De opbouw van kalk in de leiding hangt af van de hardheid van het water (de hoeveelheid kalk en magnesium in het water). De hardheid van water verschilt tussen regio’s. Toch komt er nog steeds lood uit de pijp in het water terecht. De GGD adviseert daarom om de loden leidingen altijd te laten vervangen.